هدف کلی چیست؟

برای رسیدن به هدف کلی اول گذری به کلمه ی «هدف»داریم.

هدف در لغت به معنای نشانه و غرض می باشد.

اما در تعریف اگر بخواهیم تعریفی از هدف داشته باشیم یعنی فعالیت هایی که جهت ایجاد یادگیری در فراگیران طراحی شده اند.

هدفها کلاً سه نوع می باشند:هدفهای کلی،هدفهای جزئی وهدفهای رفتاری.

اهداف کلی:

انتخاب و يا تدوين اهداف کلى به مشخص کردن محدودە محتواى مورد بحث کمک مى‌کند و چون با وجود اهداف کلى معلم مى‌تواند براى تدرس هر جلسه از درس خود محدودە خاصى را درنظر داشته باشد، (که البته محتواى تمام جلسات به‌طور منطقى درکنار هم قرار گرفته‌اند)، بنابراين خودبخود محتوى به‌طور صحيحى از ساده به پيچيده مطرح شده و در هر جلسه معلم به قسمتى خاص از آن پرداخته و از تداخل مطالب با يکديگر جلوگيرى مى‌کند.باتوجه به دلايل وجودى اهداف کلي، هر هدف کلى بايستى يک حالت کلي، مبهم و گنگ را دارا باشد و معمولاً بايستى پس از حصول چند هدف جزئى مورد دستيابى قرار گيرد. هدف کلى زير نمونه‌ مناسبى از اهداف کلى است:

هدف کلى: آشناکردن فراگيران با طراحى منظم آموزشي. همان‌گونه که ملاحظه مى‌شود، هدف حالتى گنگ و مبهم را دارا است. مثلاً به‌درستى معلوم نيست که در اينجا منظور از راحى منظم آموزشي پرداختن به کداميک از جنبه‌هاى مربوط و تا چه حدودى است. همين‌قدر معلوم مى‌شود که معلم در اين قسمت از تدريس خود صرفاً به بحث مربوط به طراحى منظم آموزشى پرداخته و وارد موضوعات ديگر نخواهد شد.

مراتب هدفهای کلی:

1- هدفهای غایی(آرمانی)

2- هدفهای کلی آموزش وپرورش

3- هدفهای کلی درسی وهدفهای رفتاری

هدفهای غایی بسیار کلی هستند وجهت های عالی آموزش وپرورش را نشان میدهند.هدفهای کلی آموزش وپرورش را میتوان به مثابه ی پله هایی برای رسیدن به هدف های غایی دانست و اما هدفهای کلی درسی نتایجی هستند که انتظار می رود پس از آموزش یک موضوع درسی عاید فراگیر گردند یا تغییراتی را شامل میشوند که انتظار داریم در کردار،گفتار و پندار فراگیر ایجاد شوند.

خصوصیت های هدفهای کلی:

1- با عبارات کامل نوشته می شوند(اجزا را در نظر ندارند،اجزا را حذف می کنند).

2- قابل تعبییر کامل نیستند(گنگ ، نامفهوم و گسترده اند).

3- ارزش اهداف کلی قابل تجزیه بودن آنهاست.

4- مهارت نهایی را برای ما معرفی می کنند.

5- برای افراد ایجاد انگیزه می کنند.

نمونه هایی از رفتار ورودی و ارائه محتوا

درس چهارم جغرافیای پنجم ابتدایی(انرژی،نفت وگاز صفحه ی18کتاب درسی)

رفتار ورودی:

- دانش آموز میتواند انرژی را تعریف کند.

- دانش آموز چند نوع انرژی را نام میبرد.

- دانش آمنوز می تواند تصور خود را از نبود منابع انرژی ذکر کند.

- دانش آموز می تواند به اهمیت منابع انرژی پی ببرد.

ارائه محتوا:

- معرفی منابع انرژی در ایران

- مشخص نمودن مناطق نفت خیز ایران بر اساس نقشه جغرافیایی.

- توضیح دادن موقعیت جغرافیایی منابع نفت خیز ایران.

- ارائه راه حل برای مواجهه با مشکلات کمبود سوخت ها.

- معرفی مهمترین منابع گاز ایران.

- یادگرفتن تبدیل انرژی از صورتی به صورت دیگر.


درس پنجم جغرافیای کلاس پنجم ابتدایی.(درس صنایع ایران صفحه ی22کتاب درسی)

رفتار ورودی:

- دانش آموز می تواند صنعت را تعریف کند.

- دانش آموز می تواند چند نوع صنعت را نام ببرد.

- دانش آموز می تواند چند نوع کالا را در رابطه با صنایع نام ببرد.

- دانش آموز می تواند مراحل تولید یک کالا را بیان کند.

ارائه محتوا:

- معرفی صنایع در ایران

- نام بردن انواع صنایع ایران

- توضیح در مورد معنی ومفهوم صنایع مصرفی ومادر.

- معرفی چند نوع صنعت مصرفی در ایران.

- نام بردن چند نوع صنعت مادر در ایران و معرفی آنها.

- نام بردن شهرهای صنعتی ایران.

- آوردن دلیل بر اهمیت صنایع مادر در ایران.


درس ششم کتاب جغرافیای پنجم ابتدایی(درس کدام کشور ها با کشور ایران همسایه اند؟صفحه ی27)

رفتار ورودی:

- دانش آموز می تواند از کشور تعریفی بیان کند.

- دانش آموز می تواند چند کشور را نام ببرد.

ارائه محتوا:

- نام بردن کشورهای همسایه ایران به کمک نقشه.

- توضیح دادن موقعیت جغرافیایی کشورهای همسایه ایران.

- قیاس وسعت کشورهای همسایه با ایران با کمک نقشه.


محتوای درس

محتوا اصول و مفاهیمی را شامل می شود که به فراگیران ارائه می گردد تا به کمک آنها هدفهای آموزشی تحقق یابند زیر بنای اصلی انتخاب محتوای آموزشی،هدفهای رفتاری مشخص شده به وسیله معلم می باشند تهیه و تنظیم محتوای آموزشی در نظام آموزشی و پرورشی ما که به صورت متمرکز اداره می شود بر اساس نظریه کنترل بر عهده دفتر تحقیقات و برنامه ریزی تالیف کتب درسی است در نتیجه معلم در تهیه و تنظیم محتوا نقشی ندارد ولی از آنجا که کتاب های درسی نمی توانند محتوای منحصر به فرد فرایند آموزش وپرورش باشند ودر صورت نقص کمبود محتوای آنها معلم می تواند با انتخاب و تنظیم محتوای دیگر آن نقص را جبران کند ضروری است که معلم برای تهیه و تدوین چنین محتوایی اصول یادگیری وسازماندهی محتوا را مورد توجه قرار دهد.

سنجش آغازین

سنجش آغازین:

سنجش آغازین با هدف اندازه گیری رفتار های ورودی با مهارت ها ودانش های پیش نیاز یادگیری به کار می رود که با دو منظور مختلف انجام می شود یکی سنجش های پیش نیاز درس جدید که آزمون آمادگی با آزمون رفتار ورودی نامیده می شود و منظور دیگر سنجش میزان دانش یادگیرنده از هدفها و محتوای درس جدید است که آن را پیش آزمون می نامند سنجش آغازین یا ارزش یابی آغازین پیش از فعالیت های آموزشی معلم و در آغاز درس اجرا میشود بهتر است معلم در سنجش آغازین خود ترکیبی از دو آزمون رفتار ورودی وپیش آزمون را با هم به اجرا درآورد.

مراحل نگارش و تنظيم طرح درس روزانه

مراحل نگارش و تنظيم طرح درس روزانه
رعايت مراحل و نکات زير براي تدوين يک طرح درس خوب لازم و ضروري است:

1- موضوع يا عنوان درس

عنوان درس بايد به طور دقيق نوشته شود؛ مثلاً اگر عنوان درس را «دماسنج» بگذاريم، عنوان گويايي نيست، بلکه بهتر است بنويسيم: «چگونه مي توان از دماسنج استفاده کرد» يا «طريقه ي استفاده از دماسنجها». معلم هر اندازه به تجزيه و تحليل موضوعات مسلط باشد بهتر مي تواند براي آن، عنوان مناسب انتخاب کند.    ...

ادامه نوشته

الگوى طراحى منظم آموزشى

  ◊ بازده
   ◊ تعیین شرایط
   ◊ تعیین منابع
   ◊ تعیین و تدوین اهداف آموزشی

اين نوع از طراحى به آموزش بصورت يک نظام يا سيستم نگاه مى‌کند، بنابراين تعامل و يا کنش و واکنش و يا تأثير متقابل عناصر نظام تربيتى نظير فراگير، معلم، برنامه، وسايل و غيره بر يکديگر را مدنظر قرار مى‌دهد. با اين وجود بايستى براى طراحى از الگويى تبعيت نمود تا براساس اين روش تهيه و تنظيم شده باشد.

يکى از الگوهايى که مى‌تواند براى طراحى منظم آموزشى مورد استفاده قرار گيرد توسط جيمز براون و همکاران او ارائه شده است. طرح حاضر ساختار کلي، مراحل و اجزاى مختلف الگو را نشان مى‌دهد:



همانگونه که در طرح الگو ملاحظه مى‌شود، برخلاف روش‌هاى منسوخ، فراگير هستهٔ اصلى توجه و فعاليت معلم را تشکيل مى‌دهد که همان شناخت کامل فراگير يا فراگيران از نقطه‌نظر استعداد، علايق، توانايى‌ها و نظاير آنها است. بعلاوه الگو داراى چهار مرحلهٔ قابل تفکيک و مشخص است که در زير به‌ بررسى جزئيات هريک از آنها مى‌پردازيم. ولى قبل از آن باز يادآور مى‌شويم که کاربرد الگو زمانى مطرح مى‌شود که معلم بخواهد براى تدريس خود طراحى منظم و حساب‌شده دردست داشته باشد. اين معلم بايستى قبل از شروع تدريس خود، براى محتوايى که مى‌خواهد تدريس کند چهار مرحلهٔ الگو را پشت‌سر بگذارد و حاصل طراحى را برروى کاغذ بعنوان طرح درسى براى اجرا در دست داشته باشد.

تعيين و تدوين اهداف آموزشى

امروزه با بهره‌گيرى از نظريهٔ عمومى سيستم‌ها در امر آموزش هيچ فعاليت و تلاشى براى تدريس، بدون انتخاب و تدوين هدف صورت نمى‌گيرد. بنابراين با توجه به منظم بودن روش مورد کاربرد بايستى کار طراحى را با تعيين و تدوين اهداف آموزشى شروع‌ کرده و با ارزيابى از اجراى تدريس ختم نمود.

ادامه نوشته

هدف رفتاری


در پاره‌اى از منابع، هدفى را رفتارى معرفى کرده‌اند که رفتار و يا عملى که بروز آن از فراگير انتظار مى‌رود بصورت فعلى قابل مشاهده و اندازه‌گيرى تدوين کرده باشند. بنابراين از اين ديدگاه مى‌توان يک هدف جزئى را هدف رفتارى نيز ناميد.

ولى از ديدگاهى ديگر نمى‌توان يک هدف جزئى را با هدف رفتارى يکسان تلقى نمود زيرا باوجود قابل مشاهده و اندازه‌گيرى بودن رفتار در هدف جزئي، هدفى را که داراى سه جزء اساسى رفتار، شرايط و معيار نيست، نمى‌توان يک هدف رفتارى کامل دانست. بنابراين هدفى رفتارى کامل است که سه جزء يادشده را دارا باشد.

در رابطه با سه مفهوم يادشده، رفتار عبارت است از عمل يا فعاليت و يا توانايى که بروز آن را از فراگير انتظار داريم. شرايط عبارت است از موقعيتى که رفتار موردنظر در آن بروز مى‌کند و معيار عبارت است از حداقل ميزان قابل قبول بروز رفتار موردنظر.
ادامه نوشته

اهداف جزئی


اهداف جزئى از آن نظر مورد استفاده و بهره‌بردارى قرار مى‌گيرند که اهداف کلى به‌ خودى خود و به دليل مبهم و کلى بودنشان نمى‌توانند به‌راحتى مورد استفاده قرار گيرند. بنابراين لازم است اهداف کلى را به‌ اجزاى کوچکتر و خردترى که همان اهداف جزئى هستند تقسيم نمود تا با صراحتى که در آنها مطرح است آموزش را قابل‌ اجرا نمود. پس مى‌توان نتيجه گرفت که برخلاف اهداف کلي، اهداف جزئى بايستى داراى حالتى صريح، روشن و واضح باشند. نمونه‌هايى از اهداف جزئى در رابطه با هدف کلى يادشده مى‌تواند به شرح زير مطرح شود.

فراگير بتواند:

۱. چرائى کاربرد کاربرد نظريه عمومى سيستمها در طراحى منظم آموزشى را توصيف کند.

۲. يک الگو براى طراحى منظم آموزشى معرفى کند.

۳. مراحل و اجزاى مختلف الگو را ذکر کرده و دربارهٔ آنها توضيح دهد.

۴. براى تدريس درس بخصوصى طراحى منظم آموزش بعمل آورد.

ملاحظه مى‌شود که در کليه اهداف جزئى يادشده، صراحت و روشنى قابل توجهى وجود دارد. به‌عبارت ديگر اهداف تعبير و تفسيرپذير نيستند، درحالى که هدف کلى ما چنين حالتى را دارا نيست.

نکته‌اى که لازم است در اينجا به آن اشاره کنيم اينست که کلى و يا جزئى‌ بودن هدف امرى است نسبتاً نسبى و اين نسبت از موردى به مورد ديگر مى‌تواند تفاوت داشته باشد. در هر حال با مطرح کردن اهداف جزئى بايستى صراحت و روشنى لازم را از هدف انتظار داشت.

نمونه ای از هدفهای کلی

هدفهای کلی کتاب جغرافیای پنجم ابتدایی:

- دانش آموز منظور از تقسیمات کشوری را بفهمد.(صفحه2کتاب)

- به تاثیر کشاورزی و دامپروری در زندگی انسان ها پی می برد.(صفحه ی10کتاب)

- با منابع انرژی نفت وگاز آشنا می شود.(صفحه ی18کتاب)

- با انواع صنایع آشنا می شود.(صفحه ی22کتاب)

- کشور های همسایه ایران را بشناسد.(صفحه ی27کتاب)

- با موقعیت جغرافیایی کشور ترکمنستان آشنا شود(صفحه ی29کتاب)

- باموقعیت جغرافیایی دیگر کشورهای همسایه ایران آشنا شود.(صفحه های38و42و44و50و54کتاب)

- با قاره های جهان آشنا شود.(صفحه ی59کتاب)

- با چگونگی شکل زمین وقرار گرفتن آن در مدار آشنا شود.(صفحه ی 65کتاب)

- انواع حرکت های کره زمین را بشناسد.(صفحه ی70کتاب)